For ei stund sidan publiserte Jan Erik Vold eit dikt om sju år gamle Nathan som er oppvaksen i Norge, men må reise ut av landet sidan han og foreldrene ikkje får opphaldsløyve. Diktet og eit intervju med Vold fins mellom anna i Dagsavisen. 

Poenget til Vold er altså at ingenting kan returnerast til ein stad det aldri har vore, og det er ein direkte og belærande kritikk av den språklege retorikken som har vore brukt i saka. Diktet er sjølvsagt også ein kritikk av sjølve handlinga ved at det viser til ordet "deportere", som konnoterer deportasjonar under andre verdskrigen og uhyrlegheiter som eit moderne demokrati ikkje ønsker å assosierast med. 

Vold kunne skrive eit prosainnlegg til avisenes debattsider, slik som mange andre gjorde, men han valde å skrive eit dikt. Det er interessant, og det er ikkje så ofte ein ser lenger (Morgenbladets nyhetspoesi-stafett er eit heiderleg unntak). Sidan poenget i diktet angår det språklege, og det kjem frå ein diktar er det jo naturleg at det kjem i form av eit dikt, og eg trur det har større kraft på den måten, særleg sidan det kjem frå norges mest kjende samtidsdiktar. 

Her ser eg også noko av det som er ei av hovudstyrkene til diktforma, nemleg det å bygge opp det som skal seiast med så få element som mogleg, slik at det ikkje blir rota til av det overflødige. Slik kjem ein bodskap sterkast mogleg fram. Vi menneske er notorisk dårlege til å ha fleire tankar i hovudet samtidig, og det er jo ingen som hugsar alle poengene i ein kronikk etter å ha lese han. Dette er også ein av grunnane til at mange debattantar ender opp med å snakke forbi kvarandre i avisenes debattspalter. Men poenget i Volds dikt festar seg. 

Eit dikt står også ut som noko spesielt på ei avisside eller når det ellers ikkje er omgitt av andre dikt. Ein gammal poet - eg kan framleis ikkje hugse kven - har sagt at eitkvart dikt er ein fiende av andre dikt. Det er altså slik at dikt ofte kan tape på å lesast saman med andre dikt. No vart dette sagt på eit tidspunkt der det framleis ikkje var gjort så mykje eksperimentering med diktsamlinga som litterær heilskap, så dette stemmer ikkje naudsynt så bra for samtidspoesien, men det er uansett noko eg kan kjenne meg att i som lesar. 

Ein fotojournalist, eg lurar på om det var ein av dei gamle i Bergens Tidende, sa også noko slikt som at alle element som ikkje bidrar til fotografiet gjer det dårlegare. Underforstått: fotografiet må forenklast mest mogleg for at bodskapen skal kunne nå fram effektivt. Dette er vel ein av dei generelle, estetiske reglane som kan anvendast på nærast alt, ikkje minst dikt. Gjerne også prosaiske avisinnlegg. 

For nokre veker sidan nevnte eg boka Noget sort (dansk tittel) av Jaques Roubaud. No har eg skaffa meg den norske omsetjinga Noe svart (som kom i år), og er i gong med å lese. Eg kjøper sjeldan bøker eg allerede har lese, men denne er verd å eige, og så ville eg lese ho på norsk. 

No som eg er i gong med lesinga innbillar eg meg at eg kjem nærare teksten på norsk enn på vårt nabospråk. Det flyt liksom betre, og denne prosaaktige poesien kan godt ha litt flyt i seg. Det er ikkje det at eg har problem med å forstå dansk, men det er akkurat så framand at det oppstår eit slags slør mellom meg og teksten – noko som krever litt ekstra konsentrasjon, og eg trur poesi er ekstra sårbart for slikt. 

Det blir litt det same som når eg les sonettene til Shakespeare på engelsk. Her er dessutan språket mykje meir omkalfatra enn det gjerne er i skodespela, truleg på grunn av den strengare forma og det forelda språket, så meininga kan sitte litt langt inne sjølv om ordforrådet er relativt tilgjengeleg, i alle fall etter mitt inntrykk. Eg har lese nokre av dei på norsk, og det kjennest liksom litt meir umiddelbart. Sjølv dei som er flytande i framandspråk må bruke større deler av hjernen og konsentrere seg meir enn når dei brukar morsmålet (kanskje med unntak av dei som er bilinguale). 

Roubaud er også representert i Audiatur sin antologi over ny fransk poesi, som vart lansert i samband med poesifestivalen Audiatur Waste Land i år. Foreløpig har eg berre lese litt av den, men det er eit interessant forord om den nye franske poesien og forholdet til den tradisjonelle, eller gamle, franske poesien. Eg kjem truleg tilbake til denne antologien når eg har lese meir av han. Bortsett frå Roubaud har eg heller ikkje hatt noko befatning med desse poetane, men førsteinntrykket og forordet fortel meg at det konseptuelle står sterkt. Ein slik antologi trur eg er eit bra utgongspunkt for utforsking her. Det fins forresten ein DIktafon-episode der dei snakkar om og les frå denne antologien. 

Eg kan ikkje hugse å ha hørt nokon sei noko positivt om diktanalyse i grunnskulen. Sjølv kan eg ikkje hugse at vi gjorde særleg mykje analyse (det gjorde vi heilt sikkert), men nokre av dikta har i alle fall festa seg. 

Eit av dei er «Likfunn» av Jakob Sande. Ein av grunnen til at eg hugsar det spesielt må ha vore det første sjokket over kor grotesk det var (diktet er ei detaljert skildring av eit svært makabert likfunn). Eg var ikkje vant til at dikt var så direkte, og nærast fråtsande i sin omgong med temaet. 

Og augo hans Ole Johan,
var berre ei slimut glye
som nedover kinnet rann,
so sleip som ei slimut spye.

Samtidig var det ikkje mord med blod og gørr som i ein slasherfilm, men dei prosessane som bryt ned menneskekroppen etter døden som var det forstyrrande ved dette diktet (eg hadde tidlegare erfart å få sjå eit lik sjølv, men då preparert, og ikkje i det heile tatt slik som i denne skildringa). 

Under det heile ligg det ein svart humor som også avsluttar diktet på ei lettare tone. Kombinasjonen av det realistisk groteske og det humoristiske gjorde dette diktet til ei skjellsetjande leseoppleving for meg.